Në panel morën pjesë Enkelejda Muçaj, zëvendësministre e Infrastrukturës dhe Energjisë; Barna Levente Kutvolgyi, Drejtor i Përgjithshëm i ONE Albania; Reglendi Xhango, Kryetar i Ekipit të Gatishmërisë për Emergjencat Kibernetike pranë Shoqatës Shqiptare të Bankave; dhe Esmeralda Kazia, Drejtore e Teknologjisë në Korporatën Elektroenergjetike Shqiptare, me moderimin e Irma Drobonikut, zëvendësdrejtore e Përgjithshme e AKSK-së.

Përvojat nga telekomunikacioni, sistemi financiar dhe energjia nxorën në pah ndërvarësinë e shërbimeve kritike dhe nevojën për një qasje të koordinuar ndaj rrezikut. Një incident që prek një operator mund të ketë pasoja për sektorë të tjerë, duke ndikuar në aktivitetin ekonomik, jetën e përditshme të qytetarëve dhe besimin te shërbimet. Për këtë arsye, zbatimi i standardeve duhet të mbështetet nga investime të orientuara sipas rrezikut, ekipe të përgatitura dhe plane reagimi e rikuperimi të testuara.

Zëvendësministrja Enkelejda Muçaj e lidhi sigurinë kibernetike me qëndrueshmërinë e ekonomisë dhe funksionimin e rrjeteve mbi të cilat mbështeten shërbimet. Ajo vlerësoi bashkëpunimin me AKSK-në në procesin e përafrimit dhe zbatimit të legjislacionit europian, duke theksuar se standardet duhet të bëhen pjesë e veprimtarisë së përditshme të institucioneve dhe operatorëve.

Sipas Muçajt, gatishmëria është një proces i vazhdueshëm, që ndryshon së bashku me kërcënimet dhe aftësitë e aktorëve keqdashës. Planet e veprimit duhet të zbatohen, të rishikohen dhe të përmirësohen, ndërsa kapacitetet duhet të jenë në dispozicion të të gjithë sektorëve, publikë dhe privatë. Ajo ritheksoi mbështetjen e Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë për këtë proces, me objektiv ruajtjen e vijueshmërisë së shërbimeve për qytetarët dhe bizneset, edhe në situata krize.

Për sektorin e telekomunikacionit, Barna Levente Kutvolgyi theksoi përgjegjësinë që buron nga roli i komunikimeve elektronike në funksionimin e ekonomisë. Varësia e shërbimeve bankare dhe e shumë veprimtarive të tjera nga këto rrjete e bën mbrojtjen e tyre një çështje që përfshin të gjithë organizatën dhe drejtimin e saj.

Përvoja e ONE Albania në reagimin ndaj kërcënimeve ilustroi rëndësinë e përfshirjes së drejtuesve nga fusha të ndryshme të biznesit, bashkëpunimit me ekspertët e AKSK-së dhe marrjes së vendimeve në kohë. Kutvolgyi evidentoi se shkëmbimi i informacionit dhe koordinimi operacional ndihmojnë në kufizimin e rrezikut dhe në adresimin e dobësive.

Ai u ndal edhe te varësia nga furnitorët dhe ofruesit ndërkombëtarë, ku një incident jashtë rrjetit të vetë operatorit mund të ndikojë në aksesueshmërinë e shërbimeve në vend. Kjo kërkon monitorim, investime të vazhdueshme dhe aftësi për t’iu përgjigjur situatave që nuk mund të parashikohen plotësisht vetëm përmes rregulloreve.

Në sektorin financiar, Reglendi Xhango e ilustroi ndikimin e një krize kibernetike përmes ndërprerjes së shërbimeve të përditshme: pagesave me kartë, tërheqjes së parave nga ATM-të dhe kryerjes së pagesave nga bizneset. Pasojat e këtyre ndërprerjeve shtrihen përtej institucionit të prekur, duke cenuar qarkullimin e financave dhe besimin e publikut.

Xhango theksoi se qëndrueshmëria nuk nënkupton sisteme të pathyeshme, por aftësinë për të menaxhuar incidentet dhe për të ruajtur funksionet thelbësore. Në trajtimin e kërkesave të NIS 2 dhe DORA-s, ai evidentoi rëndësinë e menaxhimit të vazhdueshëm të rrezikut, përgjegjësisë së bordeve drejtuese, raportimit të incidenteve dhe testimit të kapaciteteve.

Vëmendje të veçantë iu kushtua palëve të treta. Marrëdhëniet me furnitorët kërkojnë vlerësim dhe monitorim të rrezikut, krahas garancive kontraktuale, si dhe testime që përfshijnë vazhdimësinë e shërbimeve të tyre. Xhango nënvizoi gjithashtu nevojën për të standardizuar shkëmbimin e informacionit ndërmjet institucioneve financiare dhe me AKSK-në, duke e shoqëruar këtë angazhim me burime njerëzore dhe financiare të mjaftueshme.

Esmeralda Kazia solli perspektivën e sektorit energjetik, ku siguria e sistemeve digjitale lidhet drejtpërdrejt me proceset fizike, pajisjet industriale dhe vazhdimësinë e prodhimit. Ajo theksoi se në KESH siguria kibernetike është pjesë e sigurisë operacionale dhe e përgjegjësisë për funksionimin e shërbimeve thelbësore të vendit.

Duke iu referuar përvojës së saj në monitorimin dhe reagimin ndaj incidenteve pranë AKSK-së, Kazia evidentoi se paqartësia mbi sistemet, përgjegjësitë dhe prioritetet e rikuperimit mund të shtojë pasojat e një incidenti. Në një mjedis industrial, edhe izolimi i një pajisjeje duhet të vlerësohet në bashkëpunim me strukturat përgjegjëse për operimin, automatizimin dhe sigurinë e procesit, në mënyrë që masa mbrojtëse të mos krijojë një rrezik tjetër.

Për këtë arsye, investimet duhet të mbështeten në njohjen e aseteve dhe proceseve kritike, të varësive ndërmjet teknologjisë së informacionit dhe teknologjisë operacionale, si dhe të akseseve të privilegjuara dhe atyre të furnitorëve. Segmentimi i rrjeteve, menaxhimi i aksesit dhe monitorimi duhet të plotësohen me rikuperim të testuar, role të qarta dhe drejtues të aftë për të marrë vendime edhe kur informacioni është i paplotë.

Kazia theksoi se kopjet rezervë dhe planet e reagimit duhet të provohen përmes ushtrimeve. Vlera e investimeve matet me përmirësimin e aftësisë për të parandaluar, për të reaguar dhe për të rikthyer funksionet sipas prioriteteve. Për qytetarët, kjo përkthehet në energji të disponueshme, komunikime funksionale dhe shërbime që vijojnë.

Në këtë kuadër, Irma Droboniku evidentoi rolin e ndarjes së informacionit në forcimin e mbrojtjes së të gjithë ekosistemit. Informacioni për një incident i mundëson AKSK-së dhe operatorëve të marrin masa edhe për sisteme të tjera të ekspozuara ndaj të njëjtit rrezik. Bashkëpunimi, vendimmarrja në kohën e duhur dhe ushtrimet e përbashkëta e kthejnë zbatimin e kërkesave ligjore në aftësi konkrete për përballimin e incidenteve.

Paneli theksoi se qëndrueshmëria kibernetike ndërtohet përmes përgatitjes së vazhdueshme dhe provohet kur shërbimet vihen nën presion. Për institucionet dhe operatorët, përgjegjësia është të sigurojnë që standardet, investimet dhe kapacitetet të funksionojnë së bashku për të kufizuar pasojat dhe për të mbajtur vendin në funksion.

Ndiqni videon e plotë të panelit

Në panel morën pjesë ministrja e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, dhe David Smith, Drejtues i Projektit “Advanced Balkan Cyber” (ABCP), BAE Systems. Me moderimin e Drejtorit të Përgjithshëm të AKSK-së, Bledar Kazia, diskutimi u përqendrua te nevoja për të shoqëruar transformimin digjital me investime në siguri, forcimi i kapaciteteve mbrojtëse dhe përgatitja e institucioneve dhe bizneseve për kërcënimet e reja kibernetike.

Në hapje, Bledar Kazia theksoi se siguria kibernetike lidhet drejtpërdrejt me funksionimin e ekonomisë, sigurinë kombëtare dhe jetën e përditshme të qytetarëve. Ai vuri në dukje se zgjerimi i shërbimeve digjitale dhe integrimi i sistemeve krijojnë mundësi të reja zhvillimi, por njëkohësisht shtojnë pikat që mund të shfrytëzohen nga sulmuesit. Për këtë arsye, përparimi i arritur në mbrojtje duhet të shoqërohet me investime dhe përshtatje të vazhdueshme ndaj sofistikimit të aktorëve keqdashës.

Siguria kibernetike si pjesë e zhvillimit ekonomik

Duke iu përgjigjur pyetjes mbi ritmin e investimeve në siguri krahasuar me transformimin digjital, ministrja Delina Ibrahimaj u ndal te mësimet e nxjerra nga sulmi kibernetik i vitit 2022. Ajo pranoi se zhvillimi fillestar i sistemeve dhe digjitalizimi i shërbimeve publike nuk ishin shoqëruar me të njëjtin ritëm nga ngritja e infrastrukturës mbrojtëse. Përballja me atë sulm e vendosi sigurinë kibernetike në një nivel të ri përparësie, duke nxitur forcimin e kapaciteteve, rritjen e financimeve dhe zhvillimin e kuadrit ligjor.

Ibrahimaj theksoi se mbrojtja kibernetike duhet të marrë vëmendje në të gjitha fushat e ekonomisë. Bizneset mbështeten te teknologjia për të kryer pagesa, për të ruajtur të dhëna dhe për të administruar aktivitetin e tyre, ndërsa një sulm mund të pengojë ose të paralizojë funksionimin e tyre.

Në këtë drejtim, ajo veçoi nevojat e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme, të cilat jo gjithmonë kanë kapacitete financiare dhe teknike të krahasueshme me sektorë si bankat apo telekomunikacionet. Informimi mbi rreziqet dhe edukimi për masat parandaluese u paraqitën si drejtime të rëndësishme për rritjen e mbrojtjes së këtyre bizneseve.

Ministrja u ndal gjithashtu te përgatitja e burimeve njerëzore, përmes arsimit, formimit profesional dhe kurseve të specializuara. Ajo vlerësoi interesin e të rinjve për këtë fushë dhe rëndësinë e mbështetjes së sipërmarrjeve që ofrojnë shërbime e zgjidhje të sigurisë kibernetike. Sipas saj, sektori publik ka rol në përcaktimin dhe monitorimin e standardeve, ndërsa zhvillimi i kapaciteteve të sektorit privat është i nevojshëm për t’iu përgjigjur kërkesës së tregut.

Në vlerësimin e rolit të Shqipërisë në sigurinë rajonale, Ibrahimaj u shpreh se kapacitetet e ndërtuara, edhe me mbështetjen e partnerëve ndërkombëtarë, e kanë forcuar pozicionin e vendit si partner i besueshëm.

Njohja e sistemeve dhe aftësia për reagim në themel të mbrojtjes

David Smith solli në diskutim përvojën ndërkombëtare mbi ndryshimin e kërcënimeve dhe dobësitë që përsëriten në organizata. Ai theksoi se inteligjenca artificiale po ndryshon mënyrën dhe koston e zhvillimit të sulmeve, duke mundësuar veprime më të shpejta dhe me shtrirje më të gjerë. Vjedhja e identitetit dhe e kredencialeve, si dhe rreziqet që lidhen me palët e treta dhe zinxhirin e furnizimit, ishin ndër çështjet e trajtuara.

Sipas Smith, një nga nevojat bazë të mbrojtjes është njohja e plotë e mjedisit teknologjik të organizatës: pajisjet e lidhura në rrjet, programet që përdoren dhe shërbimet që varen prej tyre. Kjo njohje mundëson vlerësimin e rrezikut dhe orientimin e investimeve sipas rëndësisë së sistemeve dhe pasojave që mund të sjellë cenimi i tyre.

Ai nënvizoi se blerja dhe instalimi i teknologjive nuk mjaftojnë për të garantuar sigurinë. Rëndësi përcaktuese kanë aftësitë e ekipeve për të zbuluar kërcënimet, për të reaguar ndaj incidenteve dhe për të rikuperuar sistemet. Në këtë kuadër, investimet në teknologji duhet të shoqërohen me zhvillimin e ekspertizës, përditësimin e infrastrukturës dhe përgatitjen e procedurave të reagimit.

Përdorimi i inteligjencës artificiale dhe mbrojtja e informacionit

Diskutimi mbi të ardhmen u përqendrua te inteligjenca artificiale dhe zhvillimet në teknologjitë kuantike, duke evidentuar vështirësinë e parashikimit të saktë të kërcënimeve. Smith theksoi nevojën për të ndërtuar kapacitete që u mundësojnë organizatave të përshtaten, duke nisur nga mirëmbajtja, përditësimi dhe administrimi i duhur i sistemeve ekzistuese.

Bledar Kazia solli në vëmendje përdorimin e inteligjencës artificiale në zhvillimin e platformave dhe sistemeve. Ai theksoi se përfitimet në shpejtësinë e zhvillimit duhet të shoqërohen me kujdes ndaj cenueshmërive që mund të mbartin këto zgjidhje.

Paneli trajtoi edhe rrezikun e ekspozimit të informacionit personal dhe institucional gjatë përdorimit të platformave të inteligjencës artificiale. Smith nënvizoi rëndësinë e përcaktimit të qëllimeve të përdorimit, të testimit të zgjidhjeve dhe të planifikimit të masave mbrojtëse përpara përfshirjes së tyre në proceset e punës.

Ndërgjegjësimi dhe përgjegjësia e përbashkët

Pyetjet nga salla e zgjeruan diskutimin te ndërgjegjësimi i qytetarëve dhe bizneseve, segmentimi i sistemeve dhe nismat për zhvillimin e kapaciteteve. Në përgjigjet e tij, Smith theksoi se ndryshimi i kulturës dhe i sjelljes së përdoruesve mbetet një nga sfidat më të vështira të sigurisë kibernetike. Edukimi duhet të përfshijë shkollat, komunitetet dhe grupmosha të ndryshme, duke e bërë mbrojtjen e të dhënave dhe përdorimin e sigurt të teknologjisë pjesë të njohurive të përditshme.

Gjatë panelit, Bledar Kazia ritheksoi mbështetjen që AKSK ofron për operatorët e infrastrukturave kritike dhe të rëndësishme, përmes asistencës dhe, në raste të caktuara, zgjidhjeve teknologjike. Duke njohur kufizimet që mund të kenë operatorët në burime, ai kërkoi vëmendje të shtuar ndaj investimeve në siguri dhe zhvillimit të kapaciteteve.

Diskutimi evidentoi se përballimi i kërcënimeve kërkon një angazhim të vazhdueshëm, ku teknologjia, përgatitja e njerëzve dhe përgjegjësia e drejtuesve duhet të ecin së bashku. Për institucionet dhe bizneset, gatishmëria fillon nga njohja e rreziqeve dhe e sistemeve të tyre, për të vijuar me masa konkrete që mbrojnë shërbimet dhe mundësojnë reagimin kur ndodh një incident.

Video: https://www.youtube.com/watch?v=9jNpMIdFXDY 

Gjatë takimit, delegacioni i AKSK-së, i kryesuar nga Drejtori i Përgjithshëm, z. Bledar Kazia, diskutoi me përfaqësuesit e CISA-s mbi forcimin e bashkëpunimit operacional, shkëmbimin e informacionit për kërcënimet kibernetike dhe koordinimin në menaxhimin dhe reagimin ndaj incidenteve. Vëmendje e veçantë iu kushtua edhe ngritjes së kapaciteteve përmes trajnimeve të specializuara, ushtrimeve të përbashkëta dhe shkëmbimit të ekspertizës.

AKSK vlerëson partneritetin me CISA-n dhe mbështetjen e vazhdueshme amerikane, duke riafirmuar angazhimin për thellimin e bashkëpunimit dhe zhvillimin e iniciativave të përbashkëta në funksion të forcimit të sigurisë dhe qëndrueshmërisë kibernetike të vendit.

Në qendër të diskutimeve ishte forcimi i mëtejshëm i bashkëpunimit ndërmjet Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës në fushën e sigurisë kibernetike. Palët vlerësuan rezultatet e arritura përmes partneritetit të deritanishëm dhe mbështetjes së vazhdueshme amerikane, si dhe diskutuan prioritetet për vijimin e bashkëpunimit, me fokus në zhvillimin e kapaciteteve kombëtare, mbrojtjen e infrastrukturës kritike, forcimin e qëndrueshmërisë kibernetike dhe shkëmbimin e ekspertizës.

Përfaqësuesit amerikanë riafirmuan angazhimin e SHBA-së për të vijuar mbështetjen ndaj Shqipërisë dhe rajonit të Ballkanit Perëndimor, duke nënvizuar rëndësinë e bashkëpunimit për përballimin e sfidave të përbashkëta në hapësirën kibernetike.

Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike vlerëson partneritetin e qëndrueshëm me Departamentin e Shtetit të SHBA-së dhe kontributin e tij në forcimin e kapaciteteve të Shqipërisë, në funksion të një mjedisi digjital më të sigurt dhe më të qëndrueshëm për qytetarët dhe institucionet shqiptare.

Cenueshmëritë, të identifikuara si CVE-2026-109618 dhe CVE-2026-109619, lidhen me mënyrën se si PHP menaxhon memorien dhe gjendjen e brendshme gjatë përpunimit të kërkesave. Të dyja klasifikohen si kritike, me vlerësim 9.2 nga 10 sipas CVSS v4.0.

Për adresimin e tyre janë publikuar përditësime të sigurisë. Administratorët duhet të verifikojnë versionet në përdorim dhe të instalojnë versionet e korrigjuara përkatëse:

⚠️ Versionet PHP 5.4 deri në 8.1 janë gjithashtu të prekura dhe nuk marrin përditësime zyrtare nga projekti PHP.

Masat që duhet të ndërmerren

AKSK rekomandon verifikimin e menjëhershëm të versioneve të PHP-së në sistemet dhe aplikacionet në përdorim, si dhe instalimin e përditësimeve nga burimet zyrtare ose ofruesit përkatës. Krahas përditësimit, administratorët duhet të krijojnë kopje rezervë dhe të monitorojnë sistemet për aktivitete të dyshimta.

Përditësimi në një version të korrigjuar mbetet masa kryesore për adresimin e plotë të këtyre cenueshmërive. Masat e përkohshme për kufizimin e ekspozimit nuk e zëvendësojnë atë.

AKSK u bën thirrje të gjitha subjekteve që përdorin PHP të trajtojnë me përparësi zbatimin e këtyre masave, për të reduktuar rrezikun e komprometimit të sistemeve dhe për të mbrojtur të dhënat dhe shërbimet e tyre digjitale.